على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3462
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مقفز ( moqaffaz ) ص . ع . فرس مقفز : اسبى كه دستش تا آرنج سپيد باشد . و نيز مقفز : مرد پاتيابهدار . مقفص ( moqaffas ) ص . ع . ثوب مقفص : جامهء نگارين بنگار پنجره . مقفع ( moqaffa ' ) ص . ع . ترنجيده و درهم كشيده . و رجل مقفع اليدين : مردى را گرفته دست . و نيز مقفع : لقب پدر عبد اللّه بن مقفع است از زبانآوران معروف و پيش از آنكه دين اسلام اختيار كند نام او روزبه بود و پدر وى را بدانجهت مقفع گفتندى كه چون حجاج چوب بر انگشتان آن بزد قفعت يده : چيرا گرفت دست او . مقفع ( moqaffe ' ) ا . ع . مردى كه همواره سرنگون باشد . مقفعة ( meqfa'at ) ا . ع . چوب كه بدان بر انگشتان زنند . مقفل ( moqfal ) و ( moqaffal ) ص . ع . بسته شده و قفل شده . و مقفل اليدين : بخيل و زفت ناكس . و كذلك مقفل اليدين . مقفل ( moqaffal ) ص پ . مأخوذ از تازى - قفل شده و بسته شده . مقفل ( moqaffel ) ص . ع . جلد مقفل : پوست خشك شده . مقفى ( moqf ) ص . ع . مقدم شده . مقفى ( moqfi ) ص . ع . كسى كه مقدم مىدارد و ترجيح مىدهد . و آنكه بر مىگزيند . مقفى ( moqaff ) ا . ع . المقفى : از نامهاى آن حضرت صلى اللّه عليه و آله است . مقفى ( moqaff ) ص . ع . داراى قافيه . مقفى ( moqaffi ) ص . ع . آنكه در پى كسى مىفرستد كسى را و آنكه بسراغ كسى مىرود و آنكه پيروى مىنمايد كسى را . مقفى ( maqfiyy ) و مقفية ( maqfiyyat ) ص . ع . از پس گردن ذبح شده . يق : شاة مقفية . مقق ( maqaq ) ا . ع . درازى . مقق ( maqaq ) م . ع . مقق مققا ( از باب سمع ) : دراز گرديد . مققة ( maqaqat ) ا . ع . زغالگان . و مردمان نادان و جاهل . مقل ( maql ) ا . ع . نوعى از شير دادن . و تك چاه . مقل ( maql ) م . ع . مقلت الى الشئ مقلا ( از باب نصر ) : نگريستم آن چيز را . و مقلت الشئ فى الماء . فرو بردم آن چيز را در آب . الحديث : اذا وقع الذباب فى طعام احدكم فامقلوة ثم انقلوه فان فى احدى جناحيه سما و فى الاخرى شفاء و انه يقدم السم و يوخر الشفاء . و مقل فلان فى الماء : فرو رفت فلان در آب . و مقل الرجل على القصيل : ترسيد آن مرد از خوردن بچه شتر شير مادرش را و اندك شيرى در كف دست ريخته بوى مكانيد . و مقلته : نگريستم آن را بمقله خود . و مقل المقلة : در آوند انداخت مقلة را و آب بر آن ريخت براى تقسيم . و نيز مقل : زدن . مقل ( moql ) ا . ع . نوعى از كندر كه يهود بخور سازند . و صمغ درختى . و مقل مكى : صمغ درختى از جنس نخل كه دوم گويند . مقل ( moql ) ا . پ . مأخوذ از تازى - صمغ درختى از جنس نخيلات كه إله و روم و گلگل و مقل ازرق و مقل مكى و مقل يهود و مقل عربى نيز نامند . مقل ( moql ) ا . پ . گرز و عمود . و نوعى از عطريات كه از عود و عنبر و صندل و جز آن سازند . و نيز هفت تخمه يعنى بزورى كه جهة عاشقان پزند تا دفع عشق از ايشان كند . مقل ( moqal ) ع . ج . مقلة . مقل ( moqell ) ص . ع . رجل مقل : مرد نيازمند درويش كه در وى اندكى توانگرى باشد . مقلاء ( meql ' ) ا . ع . غوك چوب . و مقلاء القنيص : نام سگى . مقلا ( meql ) و مقلاة ( meql t ) ا . ع . تابه . ج : مقالى . مقلات ( meql t ) ا . ع . زنى كه وى را فرزند نزيد . و ماده شترى كه يك بار زايد و سپس بار نگيزد . ج : مقاليت . مقلاد ( meql d ) ا . ع . كليد . و گنجينه . ج : مقاليد . و ضاقت عليه مقاليده : تنگ شد بر وى كارهاى وى . مقلاص ( meql s ) ا . ع . از اعلام است . مقلاص ( meql s ) ص . ع . ناقة مقلاص : ماده شتر فربه شده در تابستان . مقلاع ( meql ' ) ا . ع . فلاخن . و بيل و ابزارى كه بدان زمين را انباشته مىكنند . مقلاعة ( meql 'at ) ا . ع . فلاخن . مقلاق ( meql q ) ص . ع . رجل مقلاق : مرد سخت بىآرام . و كذلك : امراة مقلاق . مقلب ( meqlab ) ا . ع . آهن آماج . مقلب ( moqalleb ) ص . ع . برگرداننده . و مقلب القلوب : خداوند عالم كه دلها را برميگرداند . مقلبون ( moqlebuna ) ا . ع .